บันไดคอนกรีตสำเร็จรูป คืออะไร หนักเท่าไหร่ ติดตั้งด้วยเครนอย่างไร

งานบ้านเดี่ยว ทาวน์โฮม และอาคารพาณิชย์ยุคใหม่ หันมาใช้บันไดคอนกรีตสำเร็จรูป (Precast Concrete Stair) กันมากขึ้น เพราะหล่อเสร็จจากโรงงาน ขนมาถึงไซต์แล้วยกวางเข้าตำแหน่งได้เลย ไม่ต้องตั้งแบบ ผูกเหล็ก เทปูน และรอบ่มหลายวันเหมือนบันไดหล่อในที่ แต่บันไดหนึ่งช่วงหนักระดับตัน และต้องวางเอียงให้ตรงองศาพอดีกับชานพักหรือคาน งานนี้จึงต้องใช้เครนแทบทุกครั้ง

1. บันไดคอนกรีตสำเร็จรูปคืออะไร ต่างจากบันไดหล่อในที่อย่างไร

บันไดคอนกรีตสำเร็จรูปคือบันไดที่หล่อพร้อมขั้นบันไดมาจากโรงงาน ใช้คอนกรีตกำลังอัดสูงและควบคุมคุณภาพในแบบหล่อเหล็ก ขนาดจึงแม่นยำ มุมขั้นคมสวย พอถึงหน้างานก็ยกวางบนบ่าคานหรือชานพักที่เตรียมไว้ แล้วยึดหรือเกราต์ตามแบบวิศวกร

• เร็วกว่ามาก: บันไดหล่อในที่ต้องตั้งแบบ ผูกเหล็ก เท และรอบ่มก่อนถอดแบบ ส่วนบันไดสำเร็จรูปยกวางเสร็จในเวลาไม่นาน
• คุณภาพสม่ำเสมอ: ทุกช่วงออกจากแบบเดียวกัน ความสูงลูกตั้งและความกว้างลูกนอนเท่ากันทุกขั้น
• หน้างานสะอาดกว่า: ไม่มีไม้แบบและค้ำยันเกะกะในช่องบันได ทีมงานอื่นเดินงานต่อได้ทันที
• เหมาะกับงานหลายหลังแบบเดียวกัน: โครงการหมู่บ้านหรือทาวน์โฮมที่ใช้แบบบันไดซ้ำกันทั้งโครงการคุ้มที่สุด

บันไดสำเร็จรูปมักมาคู่กับระบบผนังและพื้นสำเร็จรูป อ่านพื้นฐานได้ที่ แผ่นพรีแคสคืออะไร

2. บันไดสำเร็จรูปหนักเท่าไหร่

น้ำหนักขึ้นอยู่กับความกว้าง ความยาวช่วง ความหนาท้องบันได และจำนวนขั้น บันไดบ้านพักอาศัยหนึ่งช่วงโดยทั่วไปหนักราวหนึ่งถึงหลายตัน ถ้าเป็นบันไดที่หล่อติดชานพักมาในชิ้นเดียว หรือบันไดอาคารที่กว้างกว่าบ้าน น้ำหนักจะเพิ่มขึ้นอีก

3. ขั้นตอนยกติดตั้งด้วยเครน

งานยกบันไดต่างจากยกแผ่นผนังตรงที่ชิ้นงานต้องลอยเอียงเป็นองศาเดียวกับตำแหน่งติดตั้ง ถ้ายกขึ้นมาแล้วบันไดแขวนตรงระดับ จะวางลงบ่าไม่พอดีและต้องงัดแต่งหน้างาน ซึ่งทั้งช้าและเสี่ยง

• เตรียมโครงสร้างรับก่อน: บ่าคาน ชานพัก เหล็กเดือย และแผ่นรองต้องพร้อมและได้ระดับตามแบบก่อนเครนมาถึง
• ผูกยึดที่หูยกของชิ้นงาน: ใช้จุดยกที่ผู้ผลิตฝังมาในบันได ไม่คล้องสลิงรอบขั้นบันไดเอง เพราะขอบขั้นจะบิ่นและสลิงเสียหาย
• ปรับองศาด้วยความยาวสลิง: ใช้ขาสลิงด้านบนกับด้านล่างยาวไม่เท่ากัน หรือใช้รอกโซ่ปรับ ให้บันไดเอียงตามองศาจริงตั้งแต่ยกพ้นพื้น
• ใช้เชือกนำทาง (Tag Line): ทีมช่างคุมการหมุนของชิ้นงานจากระยะปลอดภัย ไม่ใช้มือจับประคองใต้ชิ้นงาน
• หย่อนลงช้าๆ และวางให้เต็มบ่า: ตรวจระยะวางบนบ่าทั้งสองฝั่งก่อนปลดสลิง แล้วยึดหรือเกราต์ตามแบบ

อ่านเรื่องการเลือกสลิงและสเก็นได้ที่ สลิงยกของ เลือกยังไงให้ปลอดภัย

4. จังหวะที่ควรยก: ก่อนปิดพื้นหรือหลังคาชั้นบน

เครนหย่อนบันไดลงจากด้านบนเท่านั้น ถ้าหน้างานปิดพื้นชั้นบนหรือหลังคาไปแล้ว บันไดจะเข้าช่องไม่ได้ หรือต้องหาทางยกผ่านช่องเปิดที่แคบซึ่งเสี่ยงกว่ามาก จึงควรวางลำดับงานให้ยกบันไดแต่ละชั้นเข้าไปก่อนปิดพื้นชั้นถัดไป สำหรับโครงการหลายหลัง นัดเครนให้ยกบันไดต่อเนื่องไล่ทีละหลัง จะคุ้มค่าเช่าเครนมากกว่าเรียกทีละครั้ง

5. เลือกขนาดเครนอย่างไร

ขนาดเครนไม่ได้ดูจากน้ำหนักบันไดอย่างเดียว ต้องดูระยะจากจุดจอดเครนถึงช่องบันไดด้วย เพราะยิ่งยื่นบูมไกล เครนยิ่งยกได้น้อยลง

• บ้าน 2-3 ชั้น เครนจอดหน้าบ้านได้: เครนล้อยาง 25 ตัน 4 ล้อ เป็นขนาดที่ใช้บ่อยที่สุด ตัวเล็ก เลี้ยวในซอยหมู่บ้านได้ และมีบูมยาวพอยื่นเข้าช่องบันได
• ช่องบันไดอยู่ลึกเข้าไปจากถนน หรือชิ้นงานหนัก: อาจต้องขยับไปเครน 50 ตัน เพื่อให้ยังยกได้ที่ระยะไกล
• เช็กตารางน้ำหนักทุกครั้ง: ดูน้ำหนักที่ยกได้จริงที่ระยะและความยาวบูมนั้น ไม่ใช่ตัวเลขตันสูงสุดของเครน อ่านวิธีดูที่ Load Chart คืออะไร

ดูสเปกเพิ่มเติม: เครน 25 ตัน · เครน 50 ตัน · หรือลองคำนวณเบื้องต้นด้วย โปรแกรมคำนวณยกน้ำหนัก

ตัวอย่างงานจริง: เดอะ มาสเตอร์ สุขุมวิท-อ่อนนุช

ทีมงาน BIG MACHINE TRADING ใช้เครนล้อยาง 25 ตัน 4 ล้อ ยกบันไดคอนกรีตสำเร็จรูปเข้าติดตั้งบ้านเดี่ยว 3 ชั้นครบทั้ง 5 หลัง ในโครงการเดอะ มาสเตอร์ สุขุมวิท-อ่อนนุช ทำงานต่อเนื่องประมาณ 3 เดือน ร่วมกับงานยกคานและชิ้นส่วนคอนกรีตสำเร็จรูปอื่นของโครงการ

อ่านเคสเต็ม: ยกบันไดสำเร็จรูป เดอะ มาสเตอร์ สุขุมวิท-อ่อนนุช · ติดตั้งแผ่นพรีคาสท์ บ้านหมู่บ้านกว่า 1,000 หลัง

สรุป

บันไดคอนกรีตสำเร็จรูปช่วยให้งานก่อสร้างเร็วและคุณภาพสม่ำเสมอ แต่ต้องวางแผนการยกให้ดี คือรู้น้ำหนักจริงของแต่ละช่วง เตรียมบ่ารับให้พร้อม ปรับสลิงให้บันไดเอียงตามองศา และยกก่อนปิดพื้นชั้นบน สำหรับบ้าน 2-3 ชั้นที่เครนจอดใกล้ได้ เครนล้อยาง 25 ตันมักเพียงพอ ถ้าไม่แน่ใจ ส่งแบบหรือรูปหน้างานให้ทีมงานช่วยประเมินได้