ก่อนโทรเรียกรถเครน หลายคนไม่รู้น้ำหนักของที่จะยกแน่ชัด ทำให้เลือกขนาดเครนผิด หรือกังวลว่าจะยกไม่ได้ทั้งที่จริงๆ ยกได้สบาย บทความนี้สอนวิธีคำนวณน้ำหนักเบื้องต้นด้วยตัวเองแบบง่ายๆ ไม่ต้องใช้เครื่องมือพิเศษ ใช้แค่สูตรคณิตศาสตร์พื้นฐาน
ข้อมูลที่ต้องใช้ในการคำนวณและเลือกขนาดเครน
การคำนวณน้ำหนักและเลือกขนาดรถเครนที่เหมาะสม ต้องรู้ข้อมูล 3 อย่างนี้เป็นอย่างน้อย:
- น้ำหนักสิ่งของ — น้ำหนักของชิ้นงานที่จะยก รวมกับน้ำหนักสลิง ตะขอ และอุปกรณ์ช่วยยกทั้งหมด (ไม่ใช่แค่น้ำหนักชิ้นงานอย่างเดียว)
- ระยะรัศมี (Radius) — ระยะห่างจากจุดศูนย์กลางหมุนของตัวรถเครน ไปจนถึงจุดศูนย์กลางของชิ้นงานที่จะวาง ยิ่งรัศมีไกล เครนจะยกน้ำหนักได้น้อยลงตามหลักโหลดชาร์ท
- ความสูง (Height) — ระยะจากพื้นดินถึงจุดสูงสุดที่ต้องยกของขึ้นไปวาง มีผลต่อความยาวบูมที่ต้องใช้
เมื่อรู้ทั้ง 3 ค่านี้แล้ว สามารถกรอกเข้า โปรแกรมคำนวณขนาดเครน ของเราได้ทันที ระบบจะประมวลผลจาก Load Chart จริงของผู้ผลิตแต่ละรุ่น แนะนำเครนที่เหมาะสมและปลอดภัยที่สุดให้อัตโนมัติ ไม่ต้องเปิดตาราง Load Chart เองให้ยุ่งยาก
ส่วนของหัวข้อถัดไปนี้ จะเจาะลึกเฉพาะวิธีคำนวณ น้ำหนักสิ่งของ ด้วยตัวเอง สำหรับกรณีที่ยังไม่รู้น้ำหนักแน่ชัดของชิ้นงาน:
ตัวอย่างงานยกของจริงหน้างาน — เสาเข็มคอนกรีต, โครงเหล็ก, และงานสะพานเหล็ก แต่ละแบบมีน้ำหนักและวิธีคำนวณต่างกัน:
สูตรพื้นฐาน: น้ำหนัก = ปริมาตร × ความหนาแน่น
หลักการคำนวณน้ำหนักของวัตถุที่มีรูปทรงสม่ำเสมอ (เช่น แท่ง สี่เหลี่ยม ทรงกระบอก) ใช้สูตรเดียวกันเสมอ:
โดย ปริมาตร คำนวณจากรูปทรงของวัตถุ เช่น สี่เหลี่ยมผืนผ้าใช้ กว้าง × ยาว × สูง ส่วนความหนาแน่นขึ้นอยู่กับชนิดวัสดุ ซึ่งมีค่ามาตรฐานที่ใช้อ้างอิงได้ตามตารางด้านล่าง
ตารางความหนาแน่นวัสดุที่พบบ่อยหน้างาน
| วัสดุ | ความหนาแน่น (กก./ม.³) |
|---|---|
| คอนกรีตเสริมเหล็ก | 2,400 – 2,500 |
| คอนกรีตล้วน (ไม่เสริมเหล็ก) | 2,200 – 2,400 |
| เหล็กเส้น / เหล็กโครงสร้าง | 7,850 |
| น้ำ | 1,000 |
| ดินทั่วไป (แห้ง) | 1,500 – 1,800 |
| ทราย | 1,600 – 1,900 |
| ไม้เนื้อแข็ง | 600 – 900 |
| อลูมิเนียม | 2,700 |
ตัวอย่างการคำนวณจริง
ตัวอย่างที่ 1: เสาคอนกรีตสำเร็จรูป ขนาด 0.4 × 0.4 × 6 เมตร
| ขั้นตอน | คำนวณ |
|---|---|
| ปริมาตร | 0.4 × 0.4 × 6 = 0.96 ม.³ |
| น้ำหนัก | 0.96 × 2,400 = 2,304 กก. (≈ 2.3 ตัน) |
ตัวอย่างที่ 2: ถังน้ำทรงกระบอก เส้นผ่านศูนย์กลาง 2 เมตร สูง 3 เมตร (เต็มน้ำ)
| ขั้นตอน | คำนวณ |
|---|---|
| ปริมาตร (π × r² × สูง) | 3.14 × 1² × 3 ≈ 9.42 ม.³ |
| น้ำหนัก | 9.42 × 1,000 = 9,420 กก. (≈ 9.4 ตัน) |
3 เรื่องที่มักลืม แต่ทำให้คำนวณผิดพลาด
- น้ำหนักอุปกรณ์ยก — สลิง ตะขอ สเปรดเดอร์บาร์ (spreader bar) มีน้ำหนักของตัวเองที่ต้องรวมเข้าไปในน้ำหนักที่เครนต้องยกด้วย ไม่ใช่แค่น้ำหนักของชิ้นงานอย่างเดียว
- วัสดุที่ไม่ใช่ทรงเรขาคณิตสม่ำเสมอ เช่น เครื่องจักร หรือของที่มีรูปทรงซับซ้อน ควรดูน้ำหนักจากป้ายทะเบียนเครื่อง (nameplate) หรือเอกสารของผู้ผลิตแทนการประมาณเอง เพราะคำนวณจากปริมาตรได้ยากและเสี่ยงผิดพลาดมาก
- ความชื้น — วัสดุอย่างดินหรือทราย น้ำหนักจะเพิ่มขึ้นมากถ้าเปียกน้ำ ควรเผื่อน้ำหนักเพิ่มจากตารางมาตรฐานหากหน้างานมีความชื้นสูง
คำนวณเสร็จแล้ว ต้องเผื่อ Safety Margin ด้วย
เมื่อรู้น้ำหนักโดยประมาณแล้ว ไม่ควรเลือกเครนที่มีพิกัดยกได้พอดีกับน้ำหนักที่คำนวณได้ ควรเผื่อส่วนต่างความปลอดภัยไว้เสมอ เพราะน้ำหนักที่คำนวณเองอาจคลาดเคลื่อนได้ และรัศมี/มุมยกหน้างานจริงก็มีผลต่อพิกัดการยกของเครนด้วย
สรุป
การคำนวณน้ำหนักเบื้องต้นด้วยตัวเองก่อนเรียกรถเครน ช่วยให้วางแผนงานได้แม่นยำขึ้นและคุยกับทีมงานได้ตรงจุดตั้งแต่ครั้งแรก แต่สำหรับงานที่มีความซับซ้อนหรือมูลค่าสูง แนะนำให้ทีมวิศวกรของเราช่วยตรวจสอบและยืนยันน้ำหนักอีกครั้งก่อนเริ่มงานจริงเสมอ เพื่อความปลอดภัยสูงสุด
การคำนวณและเลือกขนาดรถเครน ต้องใช้ข้อมูลอะไรบ้าง?
ต้องรู้ 3 อย่าง คือ น้ำหนักสิ่งของ (รวมน้ำหนักสลิงและอุปกรณ์ยก), ระยะรัศมี (Radius) คือระยะจากจุดหมุนเครนถึงจุดวางของ และความสูง (Height) คือระยะจากพื้นถึงจุดสูงสุดที่ต้องยกของขึ้นไป จากนั้นกรอกเข้าโปรแกรมคำนวณ Load Chart เพื่อดูว่าเครนขนาดไหนยกได้จริง
คำนวณน้ำหนักของที่จะยกยังไง?
ใช้สูตรน้ำหนัก = ปริมาตร × ความหนาแน่น โดยดูค่าความหนาแน่นของวัสดุจากตารางอ้างอิงตามชนิดวัสดุที่พบบ่อยหน้างาน
คำนวณน้ำหนักของแล้ว ต้องรวมน้ำหนักอุปกรณ์ยกด้วยไหม?
ต้องรวมด้วยครับ สลิง ตะขอ และสเปรดเดอร์บาร์มีน้ำหนักของตัวเองที่ต้องนับรวมเข้าไปในน้ำหนักที่เครนต้องยก ไม่ใช่แค่น้ำหนักของชิ้นงานอย่างเดียว
วัสดุรูปทรงซับซ้อนอย่างเครื่องจักร คำนวณน้ำหนักยังไง?
ควรดูน้ำหนักจากป้ายทะเบียนเครื่อง (nameplate) หรือเอกสารของผู้ผลิตแทนการประมาณจากปริมาตรเอง เพราะรูปทรงซับซ้อนคำนวณได้ยากและเสี่ยงผิดพลาดมาก
ไม่แน่ใจว่าน้ำหนักที่คำนวณถูกไหม?
ทีมงานยินดีช่วยตรวจสอบน้ำหนักและแนะนำขนาดเครนที่เหมาะสมกับงานของคุณ ฟรี ไม่มีค่าใช้จ่าย